|
Rozwój pracowników za unijne pieniądze
Wiedza, umiejętności, zdolności i doświadczenie pracowników mają coraz większe znaczenie jako czynnik konkurencyjności współczesnych firm. Najważniejszym kapitałem w każdym dobrze funkcjonującym przedsiębiorstwie powinien być więc kapitał ludzki. Człowiek wnosi do danej organizacji nie tylko specjalistyczną wiedzę, nabyte umiejętności i doświadczenie, ale także własne zaangażowanie w sprawy firmy. Organizacja, która chce rosnąć w siłę i prężnie się rozwijać, powinna dbać o swoje najcenniejsze aktywa, czyli o zatrudnionych w niej pracowników.
Jednym z podstawowych założeń koncepcji zarządzania zasobami ludzkimi jest traktowanie ludzi zatrudnionych w organizacji jako strategiczny jej zasób, w który należy i warto inwestować. Właściwe zarządzanie zasobami ludzkimi skoncentrowane na rozwoju potencjału każdego pracownika jest kluczowym czynnikiem trwałości, renomy i rozwoju przedsiębiorstwa. Z tego założenia wynika wysoka ranga problematyki doskonalenia umiejętności wszystkich zatrudnionych pracowników jako ważnego elementu funkcji personalnej w przedsiębiorstwie. Należy zaznaczyć, że nawet najlepiej opracowana strategia rozwoju nie zostanie wdrożona bez aktywnego zaangażowania i wsparcia pracowników. Najlepsze inwestycje to inwestycje w ludzi
Tak jak wszystkie zasoby, również zasoby ludzkie wymagają specjalnych, profesjonalnych działań. Ważne jest, by potencjał pracowników pożytkowany był optymalnie dla zapewnienia wzrostu efektywności firmy [2]. Personel w firmie to nic innego jak jej koło napędowe, dlatego inwestycje w rozwój pracowników odgrywają tak ważną rolę [3]. Ludzie są wyjątkowym kapitałem organizacji, wartym szczególnych zabiegów, a inwestycje w zasoby ludzkie, choć czasem kosztowne, okazują się w efekcie wysoce opłacalne.
Kształcenie i rozwój personelu to nic innego jak proces uzupełniania przez pracowników wiedzy niezbędnej do prawidłowego wykonania zadań na aktualnym stanowisku pracy oraz stwarzanie możliwości dodatkowego rozwoju wiedzy, umiejętności i kompetencji pod kątem awansu, przesunięcia lub zmiany organizacyjnej [4]. Rozwój zasobów ludzkich zyskuje obecnie coraz większe znaczenie, gdyż zdolność załogi do tworzenia innowacji oraz projektowania i wdrażania zmian strategicznych to gwarancja przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstwa. W dzisiejszej gospodarce przewagę uzyskują zwykle nie firmy posiadające największe fabryki lub zasoby finansowe, lecz te, które najlepiej zarządzają swoimi wartościami niematerialnymi. Zarządzanie personelem polegające na rutynowym administrowaniu sprawami osobowymi i oparte na biurokracji i bezwzględnej władzy, odeszło już do lamusa. Dziś zarządzanie zasobami ludzkimi to stwarzanie pracownikom odpowiednich warunków do wykorzystania całego ich potencjału dla potrzeb organizacji. Coraz więcej pracodawców zdaje sobie sprawę z tego, że pracownikom należy stworzyć odpowiednie warunki, gdyż wtedy będą wkładali w pracę więcej wysiłku i zaangażowania.
Kapitał ludzki to majątek, który nigdy nie traci na wartości
Należy zaznaczyć, że inwestowanie w rozwój pracownika przynosi obustronne korzyści zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy. Z punktu widzenia pracownika szkolenia wpływają na podwyższenie kwalifikacji, co w konsekwencji przedkłada się na wzrost jego efektywności i przynosi większą satysfakcję z pracy, jaką wykonuje. Dla pracodawcy z kolei usatysfakcjonowany i efektywny pracownik oznacza większe zyski.
Szeroko rozumiany rozwój zasobów ludzkich realizuje się poprzez różnorodne formy szkoleń poszerzających wiedzę, umiejętności i kształtujących zachowania pracowników, a także poprzez planowanie i realizację indywidualnych karier zawodowych [6]. Szkolenia poszerzają zasób wiedzy i umiejętności, wyzwalają w ludziach ambicje, rozwijają przedsiębiorczość i samodzielność, eliminując jednocześnie stagnację zawodową. Szkolenia personelu przynoszą wiele innych korzyści, między innymi wpływają na wielkość i strukturę planowanego zatrudnienia, przygotowują pracowników do awansu na wyższe stanowiska, stanowią wymierne narzędzie ich motywacji. Należy zaznaczyć, że rozwój pracowników to nie tylko szkolenia, ale także nauka poprzez pracę – zdobywanie doświadczeń na innych stanowiskach, w innych oddziałach firmy, a nawet w innych krajach.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy nie ulega wątpliwości, że inwestycje w kapitał ludzki to długoterminowa i wysoko oprocentowana lokata. Jednak dla niektórych pracodawców koszty tych inwestycji okazują się zbyt wysokie. Bardzo często kondycja finansowa polskich przedsiębiorstw nie pozwala na dodatkowe koszty związane z podnoszeniem kwalifikacji pracowników. W takiej sytuacji z pomocą przychodzi Europejski Fundusz Społeczny.
Dotacje na inwestycje w kapitał ludzki W latach 2004-2006 projekty szkoleniowe i doradcze były realizowane przy współfinansowaniu ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich (SPO RZL). Okres Programowania 2004-2006 jest już za nami, czas więc na krótkie podsumowanie efektów zrealizowanych projektów.
Sześć miesięcy po zakończeniu realizacji projektów w ramach SPO RZL Agencja Badania Rynku „Opinia” przeprowadziła na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego ewaluacyjne badania Beneficjentów Ostatecznych. Z badań wynika, że skuteczność projektów szkoleniowych realizowanych w ramach SPO RZL jest bardzo duża, o czym świadczą statystyki. Okazuje się, że 42% osób bezrobotnych, które skorzystały ze wsparcia Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Priorytetu 1. „Aktywna polityka rynku pracy oraz integracji zawodowej i społecznej” SPO RZL, znalazło zatrudnienie, 19% spośród Ostatecznych Beneficjentów rozpoczęło własną działalność gospodarczą, natomiast 14% kontynuuje naukę. Ogólnie rzecz ujmując, 92% respondentów oceniło realizację projektów w ramach SPO RZL jako zdecydowanie dobrą [7].
Aktywizacja zamiast stagnacji Pozytywne efekty realizacji projektów szkoleniowych dofinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego widoczne są nie tylko wśród osób bezrobotnych, ale także pracujących, które poprzez uczestnictwo w szkoleniach i studiach podyplomowych podniosły swoje kwalifikacje zawodowe. Podwyższanie kwalifikacji pracowników przyczynia się do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw, a dodatkowo przynosi bezpośrednie korzyści samym pracownikom. Z badania przeprowadzonego przez ABR „Opinia” wynika, że 65% respondentów, którzy uczestniczyli w projektach szkoleniowych realizowanych w ramach Priorytetu 2. „Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy” SPO RZL, oceniło, że szkolenia w bardzo dużym stopniu przyczyniły się do zdobycia wiedzy i umiejętności przydatnych w pracy. Biorąc pod uwagę aspekt merytoryczny projektów realizowanych w ramach Priorytetu 2. SPO RZL, wsparcie oceniono średnio na 8,41 w skali od 1 do 10. Okazuje się, że 35% osób, które uczestniczyły w szkoleniach, otrzymało podwyżkę wynagrodzenia, 12% awansowało na wyższe stanowiska w firmie lub zmieniło stanowisko na równorzędne, 4% z własnej inicjatywy zmieniło pracodawcę, natomiast kolejne 4% przekwalifikowało się i zmieniło zawód.
Realizacja projektów dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich przyniosła dotychczas nie tylko mierzalne efekty, ale również rezultaty, których nie sposób wyrazić liczbowo, a które odgrywają bardzo dużą rolę w rozwoju społeczeństwa. Dotacje z EFS spowodowały przede wszystkim aktywizację społeczeństwa, sprawiły, że podnoszenie kwalifikacji zawodowych stało się po prostu modne. Należy jednak zaznaczyć, że w minionym Okresie Programowania 2004-2006 projekty szkoleniowe, tzw. „miękkie”, były realizowane przede wszystkim przez instytucje rynku pracy oraz instytucje szkoleniowe. Przedsiębiorcy natomiast bardziej byli zainteresowani projektami inwestycyjnymi, które miały na celu inwestycje rzeczowe umożliwiające rozbudowę lub modernizację firmy, niż uczestnictwem w projektach szkoleniowych i doradczych.
Zmiany, zmiany, zmiany… Przedsiębiorco!
Czy wiesz, że w latach 2007-2013 sam możesz pozyskać dotacje na podniesienie własnych kwalifikacji oraz szkolenia swoich pracowników? Wraz z nowym Okresem Programowania 2007-2013 pojawiły się nowe możliwości finansowania inwestycji w kapitał ludzki. W latach 2004-2006 przedsiębiorcy nie mogli samodzielnie aplikować o środki na szkolenia swoich pracowników. W nowym Okresie Programowania 2007-2013 zasady uległy zmianie. Każdy przedsiębiorca, który inwestuje w rozwój swoich pracowników, może uzyskać dofinansowanie na szkolenia i inne działania prowadzące do podniesienia kwalifikacji zawodowych zatrudnionego personelu. Także pracownicy przedsiębiorstw będą mogli samodzielnie korzystać ze szkoleń finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego.
W latach 2007-2015 Europejski Fundusz Społeczny (EFS) będzie wdrażany za pośrednictwem Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). Program Operacyjny Kapitał Ludzki składa się z 10 Priorytetów, które realizowane będą zarówno na poziomie centralnym, jak i regionalnym.
Bardzo duże możliwości pozyskania wsparcia na rozwój pracowników daje Priorytet II „Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących”. W ramach tego Priorytetu realizowane będzie Poddziałanie 2.1.1. „Rozwój kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwach”, którego celem jest dostosowanie kwalifikacji przedsiębiorców i pracowników do wymogów gospodarki opartej na wiedzy. Przedsiębiorcy będą mogli pozyskać dofinansowanie na szkolenia, doradztwo, a także na studia podyplomowe dla siebie i swoich pracowników. W ramach niniejszego Poddziałania realizowane będą projekty o zasięgu ponadregionalnym oraz ogólnopolskim.
Beneficjentem projektów ponadregionalnych może być przedsiębiorstwo posiadające oddziały w co najmniej dwóch województwach, które deleguje do udziału w szkoleniu pracowników wykonujących pracę w tych oddziałach. Projekty ogólnopolskie natomiast muszą być realizowane w co najmniej pięciu województwach [8]. O dofinansowanie w ramach Poddziałania 2.1.1. PO KL będą mogły starać się wszystkie przedsiębiorstwa niezależnie od profilu ich działalności, które planują realizację szkoleń swoich pracowników. W latach 2007-2013 na realizację Poddziałania 2.1.1. zarezerwowano środki w wysokości 373 970 602 euro.
Na wsparcie rozwoju zasobów ludzkich mogą liczyć także przedsiębiorstwa prowadzące działalność w granicach jednego regionu. Takie możliwości daje Priorytet 8. „Regionalne kadry gospodarki” PO KL, a konkretnie Poddziałanie 8.1.1. „Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw”. W ramach tego Poddziałania realizowane będą projekty szkoleniowe oraz doradcze adresowane do kadr zarządzających i pracowników przedsiębiorstw. Szkolenia skierowane będą przede wszystkim do osób zatrudnionych i posiadających niskie kwalifikacje zawodowe oraz do innych dorosłych osób pracujących, które z własnej inicjatywy są zainteresowane uzyskaniem nowych umiejętności bądź też uzupełnieniem lub podwyższeniem dotychczas nabytych kwalifikacji. Należy zaznaczyć, że w ramach Poddziałania 8.1.1. dofinansowanie można uzyskać tylko i wyłącznie na szkolenie, które spełnia łącznie następujące warunki [8]:
- szkolenie realizowane będzie poza godzinami pracy uczestników - szkolenie musi odbywać się poza miejscem pracy uczestników - podmiot przeprowadzający szkolenie jest niezależny od pracodawcy - nabór na szkolenie jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych W latach 2007-2013 na realizację Poddziałania 8.1.1. zarezerwowano środki w wysokości 902 256 420 euro. Program Operacyjny Kapitał Ludzki z punktu widzenia polskiego społeczeństwa jest jednym z najważniejszych programów w perspektywie finansowej 2007-2013. Program ten skupia w sobie wszystkie działania na rzecz rozwoju zasobów ludzkich zarówno w kraju, jak i w poszczególnych regionach. W związku z powyższym łatwiejsza będzie organizacja wdrożenia programu, koordynacja poszczególnych działań oraz kontrola efektów zrealizowanych projektów. Należy również podkreślić, że nasz kraj ma do wykorzystania w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki czterokrotnie większą pulę środków niż w minionej perspektywie finansowej 2004-2006, tj. aż 10,4 mld euro.
Jednym słowem w nowym Okresie Programowania 2007-2013 przedsiębiorcy mogą łatwiej pozyskać dotacje na szkolenia i inne działania związane z podnoszeniem kwalifikacji swoich pracowników. Głównym motywem działania powinno być przekonanie o tym, że inwestycje w ludzi są opłacalne, bo intelektualny rozwój pracowników jest głównym czynnikiem postępu technicznego i organizacyjnego każdego przedsiębiorstwa.
Literatura: 1. A. Pocztowski, Zarządzanie zasobami ludzkimi: zarys problematyki i metod, Antykwa, Kraków 1998. 2. A. Sajkiewicz, Zasoby ludzkie w firmie: organizacja, kierowanie, ekonomika, Poltext, Warszawa 1999. 3. T. Listwan, Kształtowanie kadry menedżerskiej firmy, Mimem, Wrocław 1993. 4. M. Kostera, Zarządzanie personelem, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1996. 5. M. Crozier, Przedsiębiorstwo na podsłuchu. Jak uczyć się zarządzania postindustrialnego, PWE, Warszawa 1993. 6. Z. Jasiński, Zarządzanie pracą: organizowanie, planowanie, motywowanie, kontrola, Agencja Wydawniczo-Poligraficzna „Placet”, Warszawa 1999. 7. Biuletyn Informacyjny, Europejski Fundusz Społeczny, Człowiek – najlepsza inwestycja, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, nr 6, marzec-czerwiec 2007. 8. Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Warszawa, 18 września 2007. Anna Deoniziak-Świderska Przedruk artykułu z czasopisma "Euroekspert" nr 10-11/2007 |
