Polityka ekologiczna jest obecnie jednym z najszybciej rozwijających się obszarów współpracy krajów należących do Unii Europejskiej. Wspólnoty Europejskie włączyłyby ją do spisu swych stałych zadań i określiły cele działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Polityka ekologiczna Wspólnot Europejskich początkowo była skierowana przeciw skutkom zanieczyszczenia środowiska. Z czasem zaczęła dotyczyć działań zapobiegawczych. W traktatach założycielskich Wspólnot Europejskich z 1957 roku nie poruszono kwestii związanych z ekologią. Kraje członkowskie musiały radzić sobie samodzielnie z rosnącym zanieczyszczeniem środowiska. Wkrótce problem nabrał znaczenia międzynarodowego. Narastające zanieczyszczenie środowiska i negatywny wpływ zanieczyszczeń na zdrowie człowieka spowodował w latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia wzrost zainteresowania Krajów Wspólnoty tym problemem. Wprawdzie nie było wtedy jeszcze bezpośrednich, traktatowych podstaw do prowadzenia wspólnej polityki - jednak zaczęto dostrzegać bardzo wyraźnie problem degradacji środowiska naturalnego spowodowany dynamicznym rozwojem gospodarczym krajów członkowskich Wspólnoty. W czerwcu 1972 roku na szczycie w Paryżu szefowie rządów państw członkowskich zlecili Komisji Europejskiej przygotowanie programu działań na rzecz ochrony środowiska. Gotowy dokument, zawierający harmonijny rozwój na lata 1973-1975, został wkrótce przedstawiony przez Komisję i przyjęty przez Radę. Program zawierał podstawowe zasady w dziedzinie polityki ochrony środowiska: -zasadę podejmowania środków ostrożności, -zasadę prewencji, -zasadę odpowiedzialności finansowej. Powyższe zasady dotyczyły sprawców zanieczyszczeń. Z perspektywy czasu można postawić tezę, że Wspólnota przez kilkanaście lat kształtowania polityki ochrony środowiska, pomimo uznanej zasady prewencji, główny nacisk kładła na likwidację skutków zanieczyszczeń. Przełom nastąpił 1 lipca 1987 roku, kiedy to Wspólnota uzyskała legitymizację prawną swych działań w dziedzinie ochrony środowiska. Zweryfikowano i rozszerzono dotychczasowe zasady o nową zasadę subsydiarności. Wyraźnie zmieniono rozłożenie akcentów w swej polityce i cały nacisk poszedł na działania związane z zapobieganiem degradacji środowiska naturalnego. Następnym przełomowym momentem był traktat z Maastricht (1992 rok). W traktacie tym wszelkie działania na rzecz środowiska naturalnego są traktowane na równi z podstawowym celem, jakim jest zapewnienie rozwoju gospodarczego Wspólnoty. Takie wywindowanie aspektu środowiskowego dało podwaliny do dodania nowego artykułu do Traktatu stanowiącego, iż wymogi ochrony środowiska naturalnego muszą być uwzględniane przy określaniu i realizacji wszelkiej polityki Wspólnoty, w szczególności tej mającej na celu trwały rozwój. Kolejny traktat przyjęty w Amsterdamie w 1997 roku znacznie skonsolidował zarówno samą Unię Europejską jak i poszczególne obszary jej aktywności regulacyjnej. Traktat Amsterdamski zobowiązał kraje członkowskie do uwzględnienia kwestii ochrony środowiska we wszystkich dziedzinach polityki gospodarczej.

Polityka ochrony środowiska Unii Europejskiej ma charakter mieszany, to znaczy, że planowanie, regulowanie, finansowanie i kontrolowanie może odbywać się na poziomie krajowym lub wspólnotowym. Szeroko pojęty system prawny polityki ekologicznej Unii Europejskiej najogólniej obejmuje: - prawo pierwotne Unii Europejskiej, - prawo wtórne (głównie dyrektywy) Unii Europejskiej, - umowy międzynarodowe w dziedzinie ochrony środowiska, - prawne regulacje narodowych polityk ekologicznych poszczególnych krajów. Zasady ogólne prawa Unii Europejskiej muszą być uznawane powszechnie przez wszystkie państwa członkowskie. Do ogólnych zasad prawa wspólnotowego mających wpływ na finansowanie ochrony środowiska, zalicza się następujące zasady: 1) Zasada solidarności mówi, że państwa członkowskie nie mogą powoływać się na interesy narodowe lub trudności wewnętrzne w celu usprawiedliwienia nieprzestrzegania prawa wspólnotowego. Z zasady tej wynikają obowiązki państw członkowskich: 2) Zasada subsydiarności. Zgodnie z tą zasadą Unia Europejska podejmuje działania tylko wtedy, gdy dane państwo nie ma możliwości realizacji postawionych celów we własnym zakresie. Środki finansowe Unii są uruchamiane wtedy, kiedy Unia uzna, że jej działanie zapewni wysoki poziom ochrony środowiska, którego samodzielnie nie mogą zrealizować państwa członkowskie. 3) Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec porządków prawnych państw członkowskich oznacza, że normy prawa wspólnotowego zajmują najwyższą pozycję wśród wszystkich norm obowiązujących w wewnętrznym porządku państw członkowskich. Ponadto ustawy krajowe powinny być zgodne z prawem Unii. 4) Zasada bezpośredniego stosowania norm wspólnotowych oznacza ich stosowanie w wewnętrznym porządku prawnym państw członkowskich, bez konieczności wydawania odpowiednich przepisów w ustawodawstwie krajowym. Generalną zasadą polityki ekologicznej Unii Europejskiej jest samodzielne finansowanie własnych polityk ochrony środowiska przez poszczególne państwa członkowskie. Odstępstwa od tej zasady stosowane są wobec państw o niskich dochodach budżetowych (takich jak Polska i inne kraje, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 roku), nie mających możliwości bez pomocy finansowej z zewnątrz sprostać międzynarodowym kryteriom ochrony środowiska. Państwa te korzystają z pomocy finansowej Unii Europejskiej.