Opublikowany niedawno raport Komisji Europejskiej ujawnia, że zawartość azotu w wodach Unii Europejskiej spada. Wynika to z wyższej kontroli źródeł emisji. Wdrażanie polityki ograniczających produkcję związków azotu przez rolnictwo, które najbardziej zanieczyszczają ziemię i powierzchnię wody okazało się efektywne. Jednak w niektórych regionach UE koncentracja azotu nadal przekracza dopuszczalne normy.
Ochrona wód jest najważniejszym priorytetem w polityce ochrony środowiska w Unii Europejskiej. Dlatego wypracowane zostały mechanizmy kontroli i wsparcia największych producentów ładunków azotu. Rolnicy zrobili wiele, by zmienić system nawożenia na lepszy i bardziej przyjazny środowisku. Teraz przynosi to wymierne efekty i podnosi jakość wód. Jednak w niektórych regionach woda nadal nie spełnia wyznaczonych norm.
Rolnictwo zużywa bardzo duże ilości azotanów, głównie w postaci nawozów organicznych i chemicznych. Przez długi czas było to największe źródło zanieczyszczeń w Europie. Azotany są bardzo ważnym składnikiem odżywczym, wspomagającym wzrost roślin i procesy glebowe. Niestety ich wysoka koncentracja bardzo szkodzi ludziom i środowisku.
Raport o wdrożeniu Dyrektywy Azotanowej, której celem jest ochrona przed zanieczyszczeniami i podnoszenie jakości wody pokazuje stały trend spadkowy zawartości azotanów w wodach w całej Unii Europejskiej. W latach 2004 – 2007 koncentracja azotu w przypowierzchniowej warstwie wody (włączając w to rzeki, jeziora i kanały) utrzymywała się na niskim poziomie, spadała nawet o 70% w monitorowanych miejscach. Jakość 66% wód podpowierzchniowych jest stała bądź ulega poprawie.
Mimo optymistycznego trendu, niestety ciągle w wielu badanych regionach stwierdza się na podwyższenie ilości azotu. Taka sytuacja miała miejsce w niektórych częściach Estonii, południowo – wschodniej Holandii, Belgii (Flandria), Wielkiej Brytanii (Anglia), niektórych regionach Francji, północnych Włoszech, północno – wschodniej Hiszpanii, południowo – wschodniej Słowacji, południowej Rumunii, Malcie i Cyprze. Wysokie stężenia odnotowano także w wodach Malty, Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji. Ponad 15% wód podpowierzchniowych w monitorowanych stacjach i 3% wód powierzchniowych wskazało przekroczenie wyznaczonych norm nawet o 50 mg/l.
W treści raportu podkreśla się rolę monitoringu w osiągnięciu wysokich standardów czystości wody. Wymaga jednak zamontowania sieci punktów pomiarowych w ziemi, wodach powierzchniowych i strefie przybrzeżnej. Obecnie jest około 31 tys. punktów poboru próbek w Unii Europejskiej i 27 tys. stacji monitoringu wód powierzchniowych.
Ponad 300 różnego rodzaju akcji i programów podejmuje się w Europie w ramach ochrony wód. Z czasem ich jakość, zasięg i stopień oddziaływania stają się coraz większe. W grupie podejmowanych środków znalazły się np. okresy zakazu stosowania nawozów, ograniczenie możliwości przechowywania nawozu naturalnego, wprowadzono zasady kontroli rozprzestrzeniania się azotu w pobliżu wód m.in. na stokach, które ograniczają ryzyko wystąpienia zanieczyszczenia. Stosowane środki podnoszą jakość wód, ale i powietrza, mają swój wkład w redukcję emisji gazów cieplarnianych: tlenków azotu, metanu.
Bardzo wyraźne efekty wprowadzonych polityk zmotywowały kraje członkowskie do dalszych działań. Wytyczone zostały obszary mocno narażone na zanieczyszczenie azotem, na których mają zastosowanie specjalne programy. Niektóre państwa (Austria, Dania, Finlandia, Niemcy, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia i Słowacja) zdecydowały się wdrożyć programy na całym swoim terytorium, by zapewnić ten sam poziom ochrony.
Nacisk położony został także na edukację. Programy edukacji i szkolenia rolników skutkują poprawą całego systemu nawożenia i uprawy roli. Kolejne działania mają pomóc w osiągnięciu celów uzyskania określonych parametrów jakości wody w UE. Wiele krajów musi podjąć wysiłek w wielu miejscach, włączając w to monitoring i identyfikację źródeł zanieczyszczeń. Powinny też dalej rozwijać i zaostrzać prowadzone programy.
Raport wykazał większe zainteresowanie ze strony rolników wprowadzeniem innowacji w sposobie karmienia zwierząt, czy odprowadzania odchodów. Technika pozwoliłaby na przejście od prostej segregacji paszy (od stałej po płynną) do bardziej zaawansowanych technik. Takie zmiany zwykle łączą się z poprawą efektywności zużycia energii. Grupy rolników zainwestowało we wspólne projekty. Przynosi to szczególne rezultaty w Belgii, Holandii i Hiszpanii.
Źródło: http://ec.europa.eu