Natura 2000 widnieje w terminologii w dwu postaciach: jako obszar i jako sieć. Obszar Natura 2000 to stosunkowo nowa forma ochrony przyrody. Nowa w porównaniu do parków, puszczy, rezerwatów itp. Występuje w polskim prawodawstwie od 2004 roku. Natura 2000 tworzy układ obszarów rozmieszczonych po całej Unii Europejskiej. Są one wyodrębniane poprzez analizę środowiska, opierającą się na jednolitych, naukowych kryteriach, zapisanych w dyrektywie Rady Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej z 1992 r. o ochronie siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory w Europie. Obszarami Natura 2000 mogą zostać najistotniejsze tereny przyrodnicze, które mają znaczenie dla całej Europy. Z kolei sieć Natura 2000 to system, który łączy dwa odrębne systemy obszarów chronionych wyznaczanych na podstawie prawa Unii Europejskiej. System ten występuje równorzędnie obok dotychczas funkcjonujących obszarów ale ich nie zastępuje. Wynika to z faktu odmienności funkcji i celów. Jeden z podsystemów sieci Natura 2000 obejmuje obszary ważne dla ochrony ptactwa, a drugi tworzą obszary wyznaczane dla ochrony określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk istotnych dla ochrony określonych gatunków roślin i zwierząt innych niż ptaki.

Ustanowienie sieci obszarów Natura 2000 ma realizować cel, jakim jest powstrzymanie wymierania gatunków zwierząt i roślin na obszarze Unii Europejskiej. Aktualne badania wykazują znaczne tempo zanikania gatunków zwierząt. Jeżeli nie zostały by podjęte żadne działania zapobiegawcze to w okresie najbliższych 20-30 lat w Europie wyginęło by ok. 15% gatunków ptaków, a wraz z ptakami inne gatunki zwierząt i roślin związane z nimi ekologicznymi zależnościami. Dlatego w ramach UE określono ambitny cel, jakim jest "Ochrona i przywrócenie ekosystemów oraz obszarów przyrodniczych, a także zatrzymanie degradacji bioróżnorodności do 2010 r." Stąd ważnym jest, by nie tylko niwelować skutki ale przede wszystkim rozpoznać przyczyny degradacji europejskiej przyrody, w myśl hasła "lepiej zapobiegać niż leczyć". Za najpoważniejszą przyczynę wymierania gatunków uznaje się zawłaszczanie ich przestrzeni życiowej. Przejawia się to głównie osuszaniem bagien i mokradeł, wycinaniem lasów oraz wysoce inwazyjnym adaptowaniem terenów naturalnych na potrzeby cywilizacyjne człowieka. Drugą grupę przyczyn stanowi zanieczyszczanie środowiska. Odprowadzanie do ekosystemu ścieków i zanieczyszczeń powoduje zmiany w środowisku naturalnym, których natężenie i szybkość następowania nie pozwala zwierzętom przystosować się do nowych warunków.