Ekoinnowacje mają zasadnicze znaczenie dla realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Nowy plan działania na rzecz ekoinnowacji (EcoAP - Eco-innovation Action Plan) przyczyni się do rozwoju innowacji zmniejszających presję wywieraną na środowisko oraz ułatwi wprowadzanie innowacji na rynek. Technologie przyjazne dla środowiska są korzystne dla przedsiębiorstw i pomagają tworzyć nowe miejsca pracy, zatem ekoinnowacje mają decydujące znaczenie dla konkurencyjności Europy pod względem gospodarczym.

EcoAP to jedno ze zobowiązań w ramach inicjatywy przewodniej Unii Europejskiej w zakresie innowacji, oparte na Planie działań w dziedzinie technologii środowiskowych (Environmental Technologies Action Plan (ETAP) z 2004 r. Zobowiązanie to odnosiło się dotychczas przede wszystkim do technologii przyjaznych dla środowiska, obecnie zaś obejmuje również szeroko rozumiane pojęcie ekoinnowacji z akcentem na konkretne przeszkody i problemy, jakie stoją na drodze do osiągnięcia celów związanych z ochroną środowiska przy wykorzystaniu innowacji, oraz możliwości, jakie one niosą. EcoAP obejmuje działania w zakresie popytu i podaży, badań naukowych i przemysłu oraz polityki i instrumentów finansowych. Plan uznaje kluczową rolę regulacji prawnych dotyczących ochrony środowiska jako siły napędowej ekoinnowacji, a także przewiduje przegląd przepisów w dziedzinie ochrony środowiska. Podkreśla on również znaczenie badań naukowych i innowacji dla opracowywania bardziej innowacyjnych technologii i wprowadzania ich na rynek. Plan kładzie również nacisk na międzynarodowy aspekt ekoinnowacji oraz na lepszą koordynację polityki z partnerami międzynarodowymi.

Komisarz ds. środowiska Janez Potočnik stwierdził: „Wyzwaniem w zakresie innowacji w obecnym stuleciu będzie wydłużenie okresu wykorzystania zasobów – osiąganie więcej mniejszym kosztem – oraz zmniejszenie oddziaływania naszej działalności na środowisko. Europa musi jako pierwsza sprostać temu wyzwaniu, jeżeli chcemy być konkurencyjni w świecie, w którym zasoby są coraz bardziej ograniczone. Światowy popyt na technologie, produkty i usługi przyjazne dla środowiska szybko rośnie nawet w obecnych trudnych czasach, a nie jest to obszar, w którym Europa ma wiele do zaoferowania. Plan ten będzie sprzyjać tworzeniu zielonych miejsc pracy i ekologicznemu wzrostowi gospodarczemu.”

Dzięki dobrze ukierunkowanym działaniom odnośny plan działania przyspieszy ekoinnowacje we wszystkich sektorach gospodarki. W celu stworzenia silniejszego i stabilniejszego popytu rynkowego w zakresie ekoinnowacji przedmiotowy plan zawiera środki, które będą realizowane w obszarach zachęt regulacyjnych, zamówień publicznych i prywatnych oraz standardów, jak również wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) ukierunkowanego na poprawę gotowości inwestycyjnej oraz możliwości tworzenia sieci.

Kluczowe aspekty nowego planu działania to:

1. Wykorzystanie polityki oraz przepisów w dziedzinie środowiska w celu promowania ekoinnowacji;
2. Wspieranie projektów pokazowych oraz współpraca w zakresie wprowadzania na rynek obiecujących, inteligentnych i ambitnych technologii operacyjnych;
3. Opracowanie nowych standardów w celu pobudzania ekoinnowacji;
4. Mobilizacja instrumentów finansowych i usług wsparcia dla MŚP;
5. Propagowanie współpracy międzynarodowej;
6. Wspieranie rozwoju nowo powstałych kwalifikacji i miejsc pracy oraz związanych z nimi programów szkoleniowych w celu sprostania potrzebom rynku pracy;
7. Promowanie ekoinnowacji poprzez europejskie partnerstwa innowacyjne.

Dalsze działania

Plan będzie wdrażany w oparciu o współpracę między zainteresowanymi stronami, sektorem prywatnym i publicznym oraz Komisją. Zbliżający się śródokresowy przegląd finansowy będzie dobrą okazją do dokonania oceny realizacji celów ustanowionych w planie działania. Dalsze wysiłki skoncentrowane zostaną na rozwoju produktów i działaniach w zakresie demonstracji w celu wypełnienia luki między technologią, a wprowadzaniem na rynek.

Kontekst

Ekoinnowacje to wszelkie formy innowacji prowadzące do znacznego i widocznego postępu w realizacji celu polegającego na zapewnieniu zrównoważonego rozwoju, lub zmierzające do promowania takiego postępu poprzez ograniczanie oddziaływania na środowisko, zwiększenie odporności na presję wywieraną na środowisko lub zwiększenie skuteczności i odpowiedzialności w zakresie wykorzystywania zasobów naturalnych.

Gałęzie przemysłu ekologicznego w Europie stanowią znaczącą część gospodarki; ich roczny obrót szacuje się na 319 mld euro, czyli ok. 2,5 proc. PKB Unii Europejskiej.