|
Ocena wyników działalności środowiskowej
Podstawowym warunkiem pozwalającym na skuteczne zarządzanie działalnością środowiskową są pomiary i ocena jej efektów. Działalnością środowiskową są dla przedsiębiorstwa wszystkie działania mające zarówno negatywny, jak i pozytywny wpływ na środowisko. System zarządzania środowiskowego (ISO 14001) oparty na zasadzie ciągłego doskonalenia powinien powodować poprawę wyników środowiskowych. W tym celu zaleca się stosowanie wskaźników stosowanych do oceny tych wyników.
Brak monitorowania i pomiaru wyników środowiskowych może doprowadzić przedsiębiorstwo mające wdrożony system zarządzania środowiskowego do nieefektywnego jego doskonalenia. Same wdrożenie systemu nie stanowi jednak podstawy do zapewnienia kontroli nad procesem ciągłego doskonalenia. Ocena wyników środowiskowych jest dla przedsiębiorstwa narzędziem zarządzania służącym do dostarczania najwyższemu kierownictwu wiarygodnych informacji, które posłużą do stwierdzenia, czy efekty działalności środowiskowej organizacji spełniają kryteria zdefiniowane przez nich.
W celu uzyskania informacji niezbędnych do oceny działalności środowiskowej zdefiniowano wskaźniki. Do klasyfikacji wskaźników można podejść na kilka sposobów, np. OECD uwzględnia podział wskaźników na następujące grupy funkcjonalne: - wskaźniki presji (P) – przedstawiają główne źródła problemów i zagrożeń, - wskaźniki stanu (S) – mierzą jakość środowiska, - wskaźniki działań zapobiegawczych lub wskaźniki relacji (R) – wskazują na działania podejmowane w celu poprawy jakości środowiska. Bertolomeo zaś dzieli wskaźniki środowiskowe na wskaźniki wyników (proces, system, eko-finanse) i wskaźniki wpływu (fizyczne i pieniężne). Międzynarodowa Organizacja Normalizacji (ISO) kierując się potrzebą przeprowadzania oceny wyników działalności środowiskowej opracowała normę ISO 14031 zatwierdzoną przez Polski Komitet Normalizacyjny w 2002 roku (PN-EN ISO 14031:2002 Zarządzanie środowiskowe. Ocena efektów działalności środowiskowej). W normie ocena ta została oparta o cykl Deminga – PDCA: - planuj – zaplanowanie oceny wyników środowiskowych, wybór wskaźników, - działaj – zbieranie danych i informacji celem ich analizy, przetwarzania, oceny, jak również raportowania i komunikowania, - sprawdzaj i koryguj – przegląd i doskonalenie oceny efektów działalności środowiskowej. Norma ISO 14031 wyróżnia następujące kategorie wskaźników służących ocenie wyników działalności środowiskowej: - wskaźniki efektów działalności środowiskowej: wskaźniki efektów zarządzania oraz wskaźniki efektów działalności operacyjnej, - wskaźniki stanu środowiska. Wskaźniki efektów zarządzania dostarczają informacji dotyczących działań i wysiłków podejmowanych w zakresie zarządzania. Wysiłki i decyzje podejmowane przez najwyższe kierownictwo mogą oddziaływać na efekty działalności środowiskowej przedsiębiorstwa. Wskaźniki te powinny być wykorzystywane do oceny wdrożenia i efektywności programów środowiskowych, działań kierownictwa mających wpływ na środowisko, zgodności z wymaganiami prawnymi. Poza wyżej wymienionymi można dzięki nim zdefiniować i oszacować zarówno koszty, jak i korzyści. Wskaźniki wyników operacyjnych dotyczą faktycznego stanu oddziaływania przedsiębiorstwa na środowisko. W szczególności dotyczą danych wejściowych/wyjściowych, etapu projektowania, procesów związanych z dostarczaniem materiałów. Do oceny stanu środowiska lokalnego, regionalnego, czy globalnego służą wskaźniki stanu środowiska. Stanowią również pomoc przy określaniu aktualnego lub potencjalnego wpływu przedsiębiorstwa na środowisko. Poza oceną wpływu wskaźnik ten pozwala przedsiębiorstwu zidentyfikować znaczące aspekty środowiskowe, oszacować właściwość przyjętych kryteriów oceny wyników środowiskowych oraz wybrać właściwe wskaźniki efektów zarządzania i wyników operacyjnych. Poniżej przedstawiono przykładowe wskaźniki:
2007-11-12
|

