Choroby zawodowe to bardzo ważne źródło informacji zarówno o stanie zdrowia ludzi pracujących, a także o warunkach ich środowiska zawodowego. Istotne jest, aby ciągle pozyskiwać, gromadzić, przetwarzać, a następnie upowszechniać dane ich dotyczące. Obowiązek dokumentowania chorób zawodowych i skutków z nich wynikających określa artykuł 237 Kodeksu pracy, natomiast zagadnienia związane z chorobami zawodowymi ujęte są w:

1. Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 115);

2. Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U.Nr 132, poz. 1121).

W sytuacji, gdy w zakładzie pracy pojawi się podejrzenie, bądź też rozpoznana zostanie choroba zawodowa, każdy pracodawca jest zobowiązany do:
- ustalenia przyczyn choroby zawodowej (współdziałając z właściwym organem PIP);
- zapewnienia realizacji zaleceń lekarskich;
- udokumentowania zachorowań na choroby zawodowe, a także podejrzeń o takie choroby;
- przesłania zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr. Med. J. Nofera w Łodzi, a także do właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Zgodnie z § 3. 1. Rozporządzenia ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2002 r.) podejrzenie o wystąpieniu choroby zawodowej może zgłosić:
- pracodawca zatrudniający pracownika;
- lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad zakładem pracy zatrudniającym pracownika oraz lekarz stomatolog;
- lekarz weterynarii, który stwierdzi u pracownika, mającego kontakt z chorymi zwierzętami, objawy mogące nasuwać podejrzenie choroby zawodowej;
- pracownik, u którego występują objawy mogące wskazywać na chorobę zawodową (pracownik aktualnie zatrudniony zgłasza podejrzenie za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną).

W sytuacji, gdy wystąpi podejrzenie o wystąpieniu choroby zawodowej, należy zaistniały fakt zgłosić za pomocą formularza określonego w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. Ponadto, gdy wystąpiło podejrzenie śmierci pracownika z powodu wystąpienia u niego choroby zawodowej to zgłoszenie to powinno nastąpić dodatkowo w formie telefonicznej.  
Gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny otrzyma zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej, powiadamiając o tym pracodawcę i jednostkę podstawową służby medycyny pracy sprawującą profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, z którą pracodawca zawarł umowę w trybie określonym odrębnymi przepisami.

Lekarz może wydać orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Od decyzji państwowego inspektora sanitarnego przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Odwołanie to należy złożyć w terminie 14 dni od daty otrzymania odwołania.

Następnie w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o stwierdzeniu choroby stała się ostateczna, właściwy państwowy inspektor sanitarny sporządza kartę choroby zawodowej.

W 2003 roku największą liczbę przypadków chorób zawodowych stwierdzono w górnictwie węgla. Odnotowano tam aż 615 takich przypadków. Współczynnik na 100 tys. zatrudnionych wyniósł 380,1. Dominujące schorzenia to przede wszystkim pylica płuc i ubytek słuchu.