|
Czynniki zagrożeń zawodowych
Dorosły człowiek jedną trzecią swojego życia spędza w pracy, gdzie narażony jest niejednokrotnie na oddziaływanie różnych czynników, które mogą zagrażać jego zdrowiu lub nawet życiu. Takie czynniki określane są mianem czynników zagrożeń zawodowych. Czynniki zagrożeń zawodowych podzielić można na czynniki chemiczne, fizyczne, biologiczne oraz psychofizyczne.
Czynniki chemiczne występujące w środowisku pracy ze względu na sposób ich działania można podzielić na: substancje o działaniu toksycznym, substancje drażniące, substancje uczulające, substancje rakotwórcze oraz substancje mutagenne. Najbardziej niebezpieczne są substancje mutagenne oraz substancje chemiczne, które wywołują zmiany nowotworowe. Negatywne oddziaływanie substancji rakotwórczych ujawnia się zazwyczaj po wielu latach od chwili pierwszego narażenia, zaś substancje mutagenne powodują poważne zmiany w genach przekazywanych następnym pokoleniom. Zakład pracy, w którym stosowane są substancje niebezpieczne, powinien posiadać karty ich charakterystyki, które przedstawiają informacje o niebezpiecznych właściwościach tych substancji oraz wskazówki i zalecenia, jak bezpiecznie je stosować.
W wielu zakładach pracy pracownicy narażeni są także na szkodliwe działanie czynników fizycznych, takich jak: hałas, wibracje, czynniki mechaniczne (maszyny, urządzenia, surowce, materiały), mikroklimat gorący lub zimny, promieniowanie, pyły przemysłowe. Okazuje się, że w środowisku pracy zagrożenia najczęściej wywołują czynniki mechaniczne, gdyż niebezpieczeństwo może występować zarówno podczas zakłóceń wywołanych uszkodzeniem maszyny lub urządzenia, jak i podczas normalnego ich funkcjonowania. Oddziaływanie niebezpiecznych czynników mechanicznych w środowisku pracy powoduje najczęściej zmiażdżenia, złamania kończyn, skaleczenia, przygniecenia lub inne urazy ciała, ale nierzadko prowadzić może do śmierci. Często występującym w środowisku pracy czynnikiem fizycznym jest hałas, który powstaje w wyniku nakładania się różnych dźwięków. Hałas ma negatywne oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy, a jego wpływ na zdrowie człowieka jest bardzo niebezpieczny, gdyż skutki odczuwalne są dopiero po pewnym czasie. Przyczyną chorób zawodowych są także czynniki biologiczne, czyli żywe mikroorganizmy i makroorganizmy oraz wytwarzane przez nie substancje niebezpieczne. Tego typu czynniki rozprzestrzeniają się najczęściej drogą powietrzno-pyłową lub powietrzno-kropelkową. Gdy w zakładzie pracy występuje prawdopodobieństwo narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych, wówczas należy ustalić rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia pracowników na działanie tych czynników, ocenić stopień zagrożenia oraz ustanowić środki ostrożności. W sytuacji, gdy w środowisku pracy występuje kilka grup czynników biologicznych, ryzyko należy ocenić na podstawie zagrożeń wywoływanych przez wszystkie niebezpieczne czynniki biologiczne. Czwartą grupą czynników, które wywoływać mogą choroby zawodowe są czynniki psychofizyczne, które dzielą się na obciążenia fizyczne i obciążenia psychiczne. Obciążenia fizyczne związane są z obsługą maszyn oraz innych urządzeń na stanowisku pracy, natomiast obciążenia psychiczne uzależnione są głównie od sposobu i warunków odbierania informacji przez pracownika. Najpowszechniej występującym w środowisku pracy czynnikiem psychonerwowym jest stres związany z warunkami pracy. Stres u pracownika może wywołać każda cecha pracy, która w wyniku oddziaływania i subiektywnego odbioru informacji przez pracownika powoduje stan napięcia. W sytuacji, gdy na stanowisku pracy występują czynniki zagrożeń zawodowych, pracodawca powinien poinformować pracowników o ryzyku, jakie wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach zapobiegania zagrożeniom na danym stanowisku pracy. Natomiast w zakładach pracy, w których występują substancje niebezpieczne lub uciążliwe, należy prowadzić okresowe pomiary tych czynników. |

