Uprawnieni do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności

Wyrokiem zaocznym z dnia 17 października 2001 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie zasądził od pozwanego PHU XXX sp. z o.o. na moją rzecz pewną kwotę pieniężną z ustawowymi odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Po uprawomocnieniu uzyskałem tytuł wykonawczy na tę spółkę. Wówczas udało mi się ustalić iż dłużnik jest niewypłacalny, ale znalazłem firmę windykacyjną chętną do nabycia mojej wierzytelności, z tym że za 50% należności głównej. Wydawało mi się, że ta oferta jest korzystna i zawarliśmy umowę cesji. Spółka ta wystąpiła o nadanie klauzuli wykonalności na jej rzecz. Teraz po namyśle chciałbym odstąpić od umowy cesji. Czy istnieje możliwość zaskarżenia nadania klauzuli wykonalności i jakie są szanse, ze sąd uwzględni wniesione przeze mnie zażalenie?

Stosownie do art. 795 § 2 kpc uprawnionymi do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności są wyłącznie wierzyciel i dłużnik. Zbywca wierzytelności była wierzycielem jedynie tylko do chwili dokonania przelewu i obecnie nie przysługuje mu ten atrybut, w szczególności zbywca wierzytelności nie jest legitymowany do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. na rzecz nabywcy wierzytelności. W toku takiego postępowania sąd nie bada czy odstąpienie od umowy było skuteczne, albowiem kognicja sądu w postępowaniu klauzulowym unormowanym w art. 788 k.p.c. jest ograniczona do formalnego badania, czy na podstawie przedłożonego dokumentu nastąpiło przejście uprawnień lub obowiązków. Mając niniejsze na uwadze należy stwierdzić, iż zbywca wierzytelności nie jest legitymowany do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. o nadaniu klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności.

W przeciwieństwie do legitymacji procesowej, którą określa się na podstawie przepisów prawa materialnego, legitymacja do zaskarżenia orzeczenia, jako przesłanka formalna, wynika zawsze z przepisów prawa procesowego. Uprawnienie danej osoby do wniesienia środka zaskarżenia wskazuje więc jej stosunek do samego postępowania, a nie jego przedmiotu. W związku z tym problem ustalenia kręgu osób uprawnionych do zaskarżenia orzeczenia sprowadza się przede wszystkim do określenia zakresu podmiotowego postępowania toczącego się w sprawie lub postępowania pomocniczego, w którym orzeczenie to jest wydawane. W procesie legitymacja ta przysługuje nie tylko stronom, ale również interwenientowi ubocznemu (art. 79 k.p.c.), który może połączyć wniesienie środka zaskarżenia ze zgłoszeniem interwencji. W postępowaniu nieprocesowym podmiotem uprawnionym do zaskarżenia orzeczenia jest wnioskodawca i uczestnik, przy czym zainteresowani - bez względu na ich liczbę i stopień zainteresowania wynikiem sprawy oraz nasilenie sprzeczności lub rozbieżności interesów - mogą połączyć wniesienie środka zaskarżenia z przystąpieniem do sprawy (art. 510 k.p.c.). W każdym postępowaniu legitymacja do zaskarżenia orzeczeń przysługuje prokuratorowi (art. 7 i 60 § 2 k.p.c.), Rzecznikowi Praw Obywatelskich (art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich, jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147) oraz organizacjom społecznym w sprawach, w których mogą one występować (art. 8, art. 60 § 2 w związku z art. 62 k.p.c.). Ponadto w odniesieniu do niektórych orzeczeń legitymacja do zaskarżenia przysługuje świadkom, biegłym i osobom trzecim, których dane orzeczenie dotyczy. W świetle powyższych uwag, określenie zakresu podmiotowego legitymacji do wniesienia zażalenia w postępowaniu klauzulowym (art. 795 § 1 k.p.c.) wymaga ustalenia podmiotów postępowania toczącego się na podstawie art. 788 k.p.c.

Niewątpliwie nie można traktować jako uczestnika postępowania klauzulowego osoby wskazanej w tytule egzekucyjnym jako wierzyciel, gdyż art. 510 k.p.c. nie ma tu zastosowania. Do tego postępowania na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. stosuje się tylko odpowiednio przepisy o procesie. Postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności, podobnie jak proces, cechuje dwustronność. Jego stronami są wierzyciel i dłużnik, przy czym należy wyróżnić wierzyciela i dłużnika w znaczeniu materialnym i procesowym. Wierzycielem w pierwszym znaczeniu jest osobą, na rzecz której ma być wydana klauzula wykonalności, dłużnikiem zaś osoba, przeciwko której ma być wydana ta klauzula. Z reguły są to osoby, oznaczone w tytule egzekucyjnym jako wierzyciel i dłużnik. Możliwe jest jednak nadanie klauzuli przeciwko innym podmiotom (por. np. art. 788 k.p.c.) i wtedy mają one przymiot wierzyciela lub dłużnika w znaczeniu materialnym.

Stroną postępowania klauzulowego w znaczeniu procesowym jest osoba, która we własnym imieniu występuje o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu albo która, także imieniem własnym, sprzeciwia się takiemu wnioskowi. W znaczeniu tylko procesowym jako strona postępowania klauzulowego działać może np. prokurator, występujący z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz strony (wierzyciela) w znaczeniu materialnym, trafnie więc w literaturze przyjmuje się, że przymiot strony w postępowaniu klauzulowym wynika zasadniczo z tytułu egzekucyjnego bądź z wniosku o nadanie klauzuli wykonalności. Przedstawione rozumienie omówionego pojęcia wyłącza możliwość uznania za stronę osoby, która jest wskazana jako wierzyciel w treści tytułu egzekucyjnego, wtedy z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz wystąpiła na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. osoba, na którą przeszło uprawnienie stwierdzone tytułem egzekucyjnym. Osoba występująca z takim wnioskiem jest stroną postępowania klauzulowego jednocześnie w znaczeniu materialnym (na jej rzecz ma nastąpić nadanie klauzuli) oraz w znaczeniu procesowym (w swoim imieniu wnosi o nadanie klauzuli).

Z przymiotu strony postępowania klauzulowego wynika legitymacja do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności, a po stronie przeciwnej legitymację taką ma osoba, przeciwko której ma zostać nadana klauzula wykonalności i która we własnym imieniu sprzeciwia się wnioskowi. Osoba ta jest dłużnikiem w znaczeniu materialnym i procesowym. Przedstawione powyżej rozumienie strony postępowania klauzulowego wyklucza możliwość przyznania takiego przymiotu osobie wskazanej jako wierzyciel w treści tytułu egzekucyjnego, w wypadku, w którym z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz wystąpiła, zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c., osoba, na którą przeszło uprawnienie stwierdzone tytułem. Osoba wskazana jako wierzyciel w tytule egzekucyjnym, nie będąc wówczas stroną postępowania o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu (art. 788 § 1 k.p.c.), wszczętego przez osobę, na którą przeszło uprawnienie stwierdzone tym tytułem, nie ma również z tego powodu legitymacji do zaskarżenia zażaleniem, na podstawie art. 795 § 1 k.p.c., postanowienia sądu pierwszej instancji co do nadania klauzuli wykonalności. (...) Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. przez podmiot, na który przeszło uprawnienie stwierdzone tytułem egzekucyjnym, osoba oznaczona w tym tytule jako wierzyciel, nie ma legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności.

WSTECZ

This text is replaced by the Flash movie.