Tygodniowy czas służby żołnierza zawodowego

Czy dni wolne (zarówno ustawowo wolne od zajęć służbowych, jak też przysługujące w zamian za godziny nadliczbowe z minionego okresu) należy zaliczać do tygodniowego czasu służby żołnierza zawodowego? Przykładowo, ile będzie trwała służba żołnierza zawodowego w następującym przypadku:- poniedziałek jest dniem świątecznym (np. Nowy Rok),- z wtorku na środę żołnierz pełni 24-godzinną służbę dyżurną (od 9,00 do 9:00),- we czwartek żołnierz korzysta z 8 godzin wolnego należnych mu za godziny nadliczbowe wypracowane 3 tygodnie wcześniej,- z piątku na sobotę żołnierz pełni 24-godzinną służbę dyżurną (od 9,00 do 9:00)?Ile w tym tygodniu żołnierz powinien mieć godzin nadliczbowych?W ocenie mojego dowódcy za powyższy tydzień należy się 8 godzin nadliczbowych (24+24=48-40=8). Natomiast w mojej ocenie nadliczbowych godzin jest 24 (służba trwa 64 godziny, tj. 8 w poniedziałek, 24 z wtorku na środę, 8 we czwartek i 24 z piątku na sobotę).

Zgodnie z tymi przepisami czas służby żołnierza zawodowego określany jest zadaniami służbowymi. Jednak nominalny czas pracy żołnierza zawodowego nie odbiega od czasu pracy cywilnego pracownika: jest to 40 godzin tygodniowo (a więc średnio 8 godzin dziennie, w godzinach od 7³⁰ do 15³⁰), wolne soboty i niedziele oraz święta państwowe i kościelne obowiązujące jako dni wolne dla wszystkich, a także dni wolne od pracy ustalone dla pracowników administracji rządowej.

Wiadomo jednak, że żołnierz zawodowy musi wykonywać różne zadania poza nominalnym czasem służby i za to należy mu się czas wolny. Dlatego wprowadzono w ustawie zapis o rozliczeniu 40-godzinnej tygodniowej służby w trzymiesięczny okres rozliczeniowy dla czasu służby ponad tę normę (art. 60 ust. 2 ustawy) oraz o niestosowaniu tego limitu  do żołnierzy zawodowych pełniących etatowe dyżury i etatowe służby dyżurne, odbywających ćwiczenia i szkolenia poligonowe, przebywających w podróży służbowej, pobierających naukę w kraju i za granicą w trybie stacjonarnym oraz pełniących zawodową służbę wojskową poza granicami państwa (art. 60 ust. 3 ustawy). W zapytania wynika jednak, że ten ostatni przepis nie ma w Pańskim przypadku zastosowania.

W zamian za czas służby ponad czas określony w art. 60 ust. 2 ustawy żołnierzowi zawodowemu przysługuje czas wolny od służby w takim samym wymiarze (art. 60 ust. 4 ustawy). Jeśli chodzi o terminy wykorzystania czasu wolnego od służby to ustala je Dowódca JW, uwzględniając potrzeby służbowe lub uzasadnione potrzeby żołnierza (§ 12 ust. 2 rozporządzenia). Może on może zezwolić na wykorzystanie dni wolnych od służby łącznie z urlopem wypoczynkowym przysługującym żołnierzowi w danym roku kalendarzowym lub dodatkowym urlopem wypoczynkowym, pod warunkiem, że nie stoją temu na przeszkodzie potrzeby służbowe (ust. 3). Jest więc to tzw. decyzja uznaniowa. Oczywiście trzeba mieć też na uwadze ograniczenie z § 6 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym udzielenie takiego czasu wolnego powinno nastąpić w najbliższym tygodniu, nie później niż w ciągu trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego.

Jednocześnie chciałbym zauważyć, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia przy obliczaniu czasu wykonywania zadań służbowych w danym tygodniu wlicza się także dni ustawowo lub dodatkowo wolnego od służby. Literalne brzmienie przytoczonego przepisu jest w tym przedmiocie jednoznaczne:

„Żołnierzowi, który na polecenie dowódcy jednostki wojskowej wykonywał, nie wyłączając dnia ustawowo lub dodatkowo wolnego od służby, zadania służbowe, w łącznym wymiarze przekraczającym w danym tygodniu normę czasu służby określoną w art. 60 ust. 2 ustawy, udziela się czasu wolnego w takim samym wymiarze, zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy".

Ponadto do tygodniowej normy czasu zalicza się także czas pełnienia służby dyżurnej lub dyżuru, co wynika z treści § 6 ust. 2 rozporządzenia.

Tym samym we wskazanym przez Pana przykładzie, tygodniowy czas służby żołnierza wynosi 64 godziny: 48 godzin za dyżury, 8 godzin za dzień ustawowo wolny od pracy oraz 8 godzin za udzielony czas wolny (w zamian za wcześniejszą służbę ponad wymiar). Oznacza to, 8 godzin służby ponad normę służby określoną w art. 60 ust. 2 ustawy.

Odmienna od powyższej interpretacja naruszałaby fundamentalną zasadę prawa do odpoczynku i dni wolnych od pracy (art. 66 ust. 2 zdanie 1 Konstytucji RP). „Pomniejszenie" konstytucyjnych uprawnień pracowniczych przez Pańskiego Dowódcę jest więc niezgodne z prawem.