Zgromadzenie wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością |
|
Zgodnie z art. 38 kodeksu cywilnego osoba prawna działa przez swoje
organy w sposób przewidziany w ustawie i opartym na niej statucie.
Zgromadzenie Wspólników jest jednym z dwóch organów niezbędnych dla
istnienia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgromadzenie
wspólników jest organem uchwałodawczym, decydującym o najważniejszych
sprawach spółki. Wynika to z art. 227 kodeksu spółek handlowych, który
stanowi, iż uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu
wspólników. Bez odbycia zgromadzenia wspólników mogą być powzięte
uchwały, jeżeli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na
postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne.
Uchwała jest wyrazem woli współwłaścicieli spółki. Uchwały obowiązują wszystkich członków organu je stanowiącego, przy czym w zasadzie są one jedynie sposobem regulacji ładu wewnętrznego w spółce. Uchwała zgromadzenia wspólników wywołuje skutek wewnątrz spółki tego rodzaju, że zobowiązuje zarząd i umożliwia mu podjęcie działań mających na celu realizację uchwał. Natomiast w stosunkach zewnętrznych, w odniesieniu do osób trzecich – uchwały zgromadzenia wspólników nie wywołują żadnych skutków prawnych. Jedynie w określonych przypadkach skutki prawne rodzi brak uchwały, bowiem może powodować nieważność umowy zawartej przez zarząd spółki. Podstawowe kompetencje zgromadzenia wspólników sprowadzają się do 1) rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenia absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków, 2) podejmowania uchwał dotyczących roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru, 3) wyrażenia zgody na zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nich ograniczonego prawa rzeczowego, 4) wyrażenia zgody na nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości (jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej), 5) podejmowania uchwał w przedmiocie zwrotu dopłat, umorzenia udziału, 6) zmian umowy spółki, 7) powoływania pełnomocników do zawarcia umów pomiędzy członkami zarządu, a spółką oraz w sporach między nimi, 8) powzięcia uchwały co do dalszego istnienia spółki jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, 9) rozwiązania spółki, przeniesienie jej siedziby za granicę, połączenia spółek, podziału czy przekształcenia w inną spółkę handlową. Umowa spółki może przyznać zgromadzeniu wspólników dodatkowe kompetencje. Należy jednak pamiętać, że dodatkowe kompetencje zgromadzenia nie mogą pokrywać się z uprawnieniami innych organów spółki, które wynikają z przepisów kodeksu spółek handlowych. W przeciwnym razie naruszono by tzw. zasadę rozdziału kompetencji organów spółki. Przykładowo, zgromadzeniu wspólników nie można przyznać kompetencji zarządu do prowadzenia spraw spółki oraz do jej reprezentowania. W zakresie działań na zewnątrz spółki jedynym uprawnionym organem jest zarząd spółki. To zarząd bowiem kieruje działalnością spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Wspólnicy na zgromadzeniu wspólników są ograniczeni do spraw, które pozostają w gestii kompetencji zgromadzenia wynikających z kodeksu spółek handlowych oraz umowy spółki. Należy pamiętać także, że są ograniczeni do spraw ujętych przez zarząd w porządku obrad i wyszczególnionych w zaproszeniu na zgromadzenie wspólników. Zasadą jest, że zgromadzenie może podjąć uchwały tylko w sprawach, które zostały objęte porządkiem obrad oznaczonym w zaproszeniu. Zasadniczo, wskazany w zaproszeniu porządek obrad nie może być zmieniony na zgromadzeniu, co oznacza, że nie można głosować w sprawach, które nie zostały ujęte w porządku obrad. Jednakże przepisy dopuszczają tutaj pewne wyjątki. Zgodnie z art. 239 § 1 kodeksu spółek handlowych w sprawach nieobjętych porządkiem obrad można powziąć uchwały, jeżeli cały kapitał zakładowy jest reprezentowany na zgromadzeniu, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego powzięcia uchwały. Ponadto, można podejmować uchwały w sprawach o charakterze porządkowym jak również w sprawie wniosku o zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 22 marca 2000 r. (I CKN 450/98) stwierdził, że przez wnioski o charakterze porządkowym należy rozumieć tylko takie, które dotyczą: 1) sposobu rozpatrywania spraw objętych porządkiem obrad walnego zgromadzenia; 2) sposobu głosowania i podejmowania uchwał. Bez wątpienia nie należą do spraw porządkowych wszystkie te, które dotyczą istotnych spraw dla spółki. W żadnym razie nie mają charakteru wniosku o charakterze porządkowym: propozycje zmian w składzie zarządu lub rady nadzorczej; zagadnienia dotyczące zmian w rodzaju działalności gospodarczej spółki; odwołanie oraz powołanie członków organów spółki; uchwalenie zarządzenia zbadania interesów spółki. Zgodnie z treścią art. 241 kodeksu spółek handlowych, jeżeli przepisy lub umowa spółki nie stanowią inaczej, zgromadzenie wspólników jest ważne bez względu na liczbę reprezentowanych na nim udziałów. To od woli wspólników zależy, czy skorzystają z prawa udziału w zgromadzeniu i głosowania. Należy pamiętać, iż wspólnicy w umowie spółki mogą wprowadzić wymóg udziału na zgromadzeniu określonej ilości wspólników (quorum). Wówczas takie zgromadzenie jest ważne, gdy powyższy warunek zostanie spełniony. Należy podkreślić, że przewidziany w umowie spółki wymóg odnosi się do każdej podejmowanej na zgromadzeniu wspólników uchwały. Tym samym wymagane przez umowę quorum musi zostać utrzymane przez cały czas trwania zgromadzenia wspólników. Obecność wymaganego kapitału jest konieczna nie tylko w momencie sprawdzania obecności, ale także przy powzięciu konkretnych uchwał. W konsekwencji opuszczenie ważnego zgromadzenia przez część kapitału zakładowego powoduje, że zgromadzenie to traci przymiot ważności, a w konsekwencji uprawnienie do podejmowania uchwał. Potwierdzeniem tego stanowiska jest postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 1993 r (sygn. I CRN 214/92). Zgodnie z tym orzeczeniem opuszczenie zgromadzenia przez wspólnika (wspólników) w czasie obrad i spowodowany tym spadek reprezentacji udziałów poniżej granicy ustalonej dla ważności zgromadzenia nie pozwala na podejmowanie uchwał, choćby udziały wspólników pozostałych na zgromadzeniu zapewniały przewidzianą w umowie spółki większość wystarczającą do przegłosowania uchwały. Odstępstwa od zasady, iż zgromadzenie wspólników jest ważne bez względu na liczbę reprezentowanych na nim udziałów mogą wynikać także z ustawy. Pełnej reprezentacji (100 proc. kworum) wymaga podjęcie uchwały nieprzewidzianej w porządku obrad albo zapobiegającej rozwiązaniu spółki; co najmniej połowy kapitału i większości kwalifikowanej 3/4 głosów wymaga podjęcie uchwały o połączeniu spółek albo o przekształceniu spółki z o.o. w akcyjną lub odwrotnie. Na każdy udział o równej wartości nominalnej przypada jeden głos, chyba że umowa spółki stanowi inaczej, a może stanowić między innymi, zgodnie z art. 174 § 4 kodeksu spółek handlowych, iż niektórym udziałom przypada nawet trzy głosy na udział. W przypadku udziału o nierównej wartości nominalnej (nierównej wysokości) jeden głos przypada na każde 10 złotych. Nie są dopuszczalne postanowienia umowy, w których wspólnik zrzeka się wykonywania prawa głosu bądź zobowiązuje się do oddania głosu określonej treści. Prawo głosu na zgromadzeniu jest uprawnieniem ściśle związanym z udziałem w spółce i nie może być przeniesione na inny podmiot bez równoczesnego zbycia udziału. Nieobecność wspólnika na zgromadzeniu nie musi oznaczać, że nie będzie on reprezentowany. Zasadniczo wspólnicy mogą bowiem uczestniczyć w zgromadzeniu oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników (w braku ograniczeń z ustawy lub umowy). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności i dołączone do księgi protokołów. Pełnomocnikami na zgromadzeniu wspólników nie mogą być członek zarządu i pracownik spółki. W przypadku gdy wspólnik jest osobą prawną, może uczestniczyć w zgromadzeniu osobiście przez swoje organy. Często też wspólników reprezentują prawnicy, ewentualnie tylko im towarzyszą na zgromadzeniu. Podyktowane to jest tym, iż sprawy, które rozstrzygają zgromadzenia, wymagają dogłębnego rozeznania w przedmiocie działalności, strukturze i konkretnych problemach każdej spółki z osobna, w czym wspólnika nie wyręczy żaden zewnętrzny zastępca. Wspólnik nie może ani osobiście, ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu między nim a spółką. Zarówno sam wspólnik, jak i jego pełnomocnik nie mogą jednak częścią udziałów głosować za uchwałą, a częścią przeciw lub też wstrzymać się od głosowania tylko częścią udziałów. Prawo głosu musi być wykonywane jednolicie z całego pakietu udziałów i głosów posiadanych przez wspólnika. Wspólnik nie może być za, a nawet przeciw. Natomiast gdy ta sama osoba jest pełnomocnikiem kilku wspólników, może w imieniu jednego mocodawcy głosować za, a innego przeciw. Głosowanie na zgromadzeniu wspólników zasadniczo jest jawne. Tajne głosowanie zarządza się przy wyborach oraz nad wnioskami o odwołanie członków organów spółki lub likwidatorów, o pociągnięcie ich do odpowiedzialności, jak również w sprawach osobowych. Sprawami osobowymi są wszelkie sprawy dotyczące osoby - zarówno wspólnika, jak i członka organu spółki. Poza tym należy zarządzić tajne głosowanie na żądanie choćby jednego ze wspólników obecnych lub reprezentowanych na zgromadzeniu wspólników. Zgromadzenie wspólników może powziąć uchwałę o uchyleniu tajności głosowania w sprawach dotyczących wyboru komisji powoływanej przez zgromadzenie wspólników. Zgodnie z art. 245 kodeksu spółek handlowych uchwały wspólników są podejmowane bezwzględną większością głosów. Bezwzględna większość głosów to więcej niż połowa głosów oddanych w trakcie głosowania (50% głosów + 1 głos), przy czym przy obliczaniu bezwzględnej większości uwzględnia się również głosy wstrzymujące. Jeśli więc wspólnicy chcą, aby uchwały zgromadzenia wspólników były podejmowane w drodze innej większości to niezbędne jest, aby w umowie spółki znalazł się odpowiedni zapis na ten temat. Wprowadzoną zasadę mogą wyłączać także przepisy ustawy. Uchwały dotyczące zmiany umowy spółki, rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części zapadają większością dwóch trzecich głosów. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów. Należy także zaznaczyć, iż uchwała dotycząca zmiany umowy spółki, zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy. Kodeks spółek handlowych nie reguluje wprost przebiegu zgromadzenia wspólników spółki z o.o. Należy jednak pamiętać, iż uchwały zgromadzenia wspólników powinny być wpisane do księgi protokołów i podpisane przez obecnych lub co najmniej przez przewodniczącego i osobę sporządzającą protokół. Jeżeli protokół sporządza notariusz, zarząd wnosi wypis protokołu do księgi protokołów. Trzeba podkreślić, iż nie każde zgromadzenie powinno być protokołowane przez notariusza. Kodeks spółek handlowych taki wymóg wprowadza wprost wtedy, gdy przedmiotem posiedzenia ma być zmiana umowy spółki, a także rozwiązanie spółki lub przeniesienie jej siedziby za granicę; w pozostałych przypadkach wystarcza zatem zwykła forma pisemna. Wskazówką jest także konieczna treść protokołu. W protokole należy stwierdzić prawidłowość zwołania zgromadzenia wspólników i jego zdolność do powzięcia uchwał, wymienić powzięte uchwały, liczbę głosów oddanych za każdą uchwałą i zgłoszone sprzeciwy. Do protokołu należy dołączyć listę obecności z podpisami uczestników zgromadzenia wspólników. Dowody zwołania zgromadzenia wspólników zarząd powinien dołączyć do księgi protokołów. Zwrócić także trzeba na osobę przewodniczącego zgromadzenia. Kompetencje przewodniczącego zgromadzenia są ograniczone, ma on bowiem za zadanie jedynie je prowadzić. W żadnym wypadku nie może ingerować w jego bieg. Wspólnicy mogą przeglądać księgę i żądać wydania poświadczonych odpisów uchwał. Zarząd nie może odmówić wspólnikowi wglądu do księgi. Na zakończenie należy stwierdzić, iż w razie powzięcia uchwały przez zgromadzenie wspólników z naruszeniem bezwzględnie, jak i względnie obowiązujących przepisów prawnych, pomimo wadliwości uchwały, obowiązuje ona dopóty, dopóki sąd wyrokiem konstytutywnym nie orzeknie o jej nieważności. |
