Sądy administracyjne w Polsce

Postępowanie sądowoadministracyjne w Polsce jest dwuinstancyjne. W pierwszej instancji właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne, drugą instancją jest Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzkie sądy administracyjne znajdują się w tych miejscowościach, w których swoje siedziby miały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postępowanie sądowoadministracyjne w Polsce jest dwuinstancyjne. W pierwszej instancji właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne, drugą instancją jest Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzkie sądy administracyjne znajdują się w tych miejscowościach, w których swoje siedziby miały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzkie sądy administracyjne znajdują się w: - Białymstoku – dla obszaru województwa podlaskiego, - Bydgoszczy – dla obszaru województwa kujawsko-pomorskiego, - Gdańsku - dla obszaru województwa pomorskiego, - Katowicach z siedzibą w Gliwicach - dla obszaru województwa śląskiego, - Krakowie - dla obszaru województw małopolskiego i świętokrzyskiego, - Lublinie - dla obszaru województwa lubelskiego, - Łodzi - dla obszaru województwa łódzkiego, - Poznaniu - dla obszaru województw wielkopolskiego i lubuskiego, - Rzeszowie - dla obszaru województwa podkarpackiego, - Szczecinie - dla obszaru województwa zachodniopomorskiego, - we Wrocławiu - dla obszaru województw dolnośląskiego i opolskiego, - Warszawie – dla obszaru województwa mazowieckiego. Naczelny Sąd Administracyjny ma swoją siedzibę w Warszawie. Podstawową funkcją sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej. Stąd też sądy te są orzekają w sprawach skarg, na:

1. decyzje administracyjne,
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo postanowienia kończące postępowanie oraz postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
4. inne niż wyżej wymienione akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
5. bezczynność organów w przypadkach określonych powyżej,
6. akty prawa miejscowego wydane przez organy jednostek samorządu terytorialnego lub organy administracji rządowej,
7. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 6, podejmowane z zakresu administracji publicznej,
8. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Ponadto sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Według ustawy sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach: - wynikających z nadrzędności lub podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej, - wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi, - odmowy mianowania na stanowisko lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek powołania lub mianowania wynika z przepisów prawa.

Zasadą jest, że wszystkie sprawy sądowoadministracyjne rozpoznają wojewódzkie sądy administracyjne. Wyjątek stanowią te sprawy, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Innymi słowy skargę lub inny środek zaskarżenia składamy do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Właściwym wojewódzkim sądem administracyjnym do rozpoznania sprawy jest ten, na którego obszarze właściwości ma swoją siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Oznacza to, że o właściwości sądu decyduje miejsce siedziby organu, który dokonał zaskarżonej czynności, a nie miejsce zamieszkania czy zameldowania skarżącego.

Wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest w następujących sprawach:

• rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy, – środkami odwoławczymi w postępowaniu sądowo administracyjnym są skarga kasacyjna i zażalenie. Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroku wydawanego przez wojewódzki sąd administracyjny oraz od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Natomiast zażalenie jest środkiem odwoławczym od innych postanowień określonych w ustawie, wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne,
• podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych,
• podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcia zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej,
• rozpoznaje spory kompetencyjne oraz spory o właściwość, - chodzi tu o spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz o spory kompetencyjne między tymi organami a organami administracji rządowej
• rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości NSA na mocy odrębnych ustaw. PODSTAWA PRAWNA: 1.Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1270). 2.Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1271 z zm.).