Obowiązujące w przepisach prawa spółek uregulowanie jest oryginalnie polskie i zostało przyjęte po raz pierwszy w art. 128 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 27 października 1933 r. Prawo o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie w zasadzie niezmienionej formie powtórzone w art. 298 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 27 czerwca 1934 r. kodeks handlowy i obecnie w art. 299 k.s.h. Celem tego uregulowania jest utrzymywania pod stałą kontrolą - w interesie wierzycieli - poziomu zasobów spółki w oczywistej korelacji z zobowiązaniami spółki, a przez to przeciwdziałanie dochodzeniu do sytuacji, w których spółka ulega faktycznej likwidacji przez to, że wyczerpuje swoje aktywa bez zaspokojenia swoich zobowiązań. Następuje to z oczywistym uszczerbkiem dla wierzycieli, którzy tracą jakiekolwiek szanse zaspokojenia swoich należności.
Artykuł 299 k.s.h. expressis verbis wymienia jako osoby odpowiedzialne jedynie członków zarządu spółki z o.o. Jako że przepis ten ma charakter wyjątku, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae, A. Karolak przyjmuje, iż odpowiedzialność na jego podstawie nie dotyczy innych funkcjonariuszy spółki, jak członkowie rady nadzorczej lub likwidatorzy. Jeżeli nie istnieje spór, co do nieodpowiadania na podstawie art. 299 k.s.h. członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej spółki, to da się zaobserwować odmienne zdanie w kwestii odpowiedzialności jej likwidatorów, którymi zazwyczaj są byli członkowie zarządu spółki (art. 276 § 1 k.s.h.). Mając na uwadze treść art. 276 § 1 i 280 k.s.h., zgodnie z którym do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy Rozdziału 6 "Rozwiązanie i likwidacja spółki" nie stanowią inaczej, należy opowiedzieć się za poglądem dopuszczającym możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. również likwidatorów spółki z o.o.
Nie ulega natomiast wątpliwości, iż za zobowiązania spółki z o.o. nie odpowiadają jej wspólnicy (art. 151 § 4 k.s.h.). W przypadku jednak, gdy wspólnik jest również członkiem zarządu spółki, przepis art. 151 § 4 nie wyłącza przewidzianej w art. 299 § 1 k.s.h. odpowiedzialności w stosunku do członków zarządu, a wspólnicy decydujący się wejść w skład organu spółki, muszą być świadomi całokształtu konsekwencji takiej decyzji Za oczywiście błędny należy zatem uznać odosobniony pogląd SN wyrażony w uchwale z dn. 9 sierpnia 1993 r., jakoby wspólnicy spółki z o.o. nie odpowiadali za jej zobowiązania nawet wtedy, kiedy są członkami zarządu.
Z literalnego brzmienia przepisu art. 299 § 1 k.s.h. wynika, że solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. ponoszą aktualni członkowie zarządu, tj. ci, którzy byli nimi w momencie wniesienia powództwa. Jednak komentatorzy powyższego przepisu są zgodni, iż wykładnia funkcjonalna prowadzi do wniosku, że odpowiedzialni są ci członkowie zarządu, którzy pełnili lub pełnią funkcję członka zarządu w czasie, kiedy powstały lub istniały wymagalne zobowiązania spółki i równocześnie wystąpiły przesłanki zobowiązujące do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z tezą wyrażoną w wyroku SN z dn. 18 stycznia 2001 r., odpowiedzialność z art. 298 k.h. (299 k.s.h.) ponoszą członkowie zarządu z chwilą powołania uchwałą wspólników, a nie dopiero z momentem ujawnienia uchwały w rejestrze handlowym. Wpis członków zarządu do rejestru ma charakter deklaratywny, a zatem konieczne jest ustalenie osób odpowiedzialnych nie na podstawie wpisu, lecz w oparciu o rzeczywiste piastowanie funkcji członka zarządu.
Natomiast zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie panuje dość istotna różnica zdań co do kwestii, czy osoba odwołana z funkcji członka zarządu spółki z o.o. powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h., z uwagi na nieujawnienie jej odwołania w KRS. W orzeczeniu z 18 kwietnia 1950 r. SN wyraził pogląd, jakoby zgodnie z zasadą jawności rejestru handlowego, ustanowioną przez art. 13 § 2 k.h., zarządca spółki z o.o. nie może skutecznie powołać się wobec wierzyciela na fakt, że uprzednio przestał być faktycznie zarządcą spółki, jeżeli nie spowodował wykreślenia swego nazwiska z rejestru handlowego i tym samym nie może uwolnić się od odpowiedzialności z art. 298 k.h. Podobne stanowisko SN zajął w wyroku z dn. 4 kwietnia 2000 r., dodając, że odwołany członek zarządu może wyłączyć swoją odpowiedzialność, wykazując okoliczności wymienione w art. 298 § 2 k.h. (299 § 2 k.s.h.). Obydwa powyższe orzeczenia zostały krytycznie ocenione przez doktrynę.

Pełny artykuł znajdziesz w ogólnopolskim miesięczniku naukowym "Euroekspert".
www.euro-ekspert.net